“Een vrouw is, wat mij betreft, iemand die zich een vrouw voelt.”

Ik ga er dus vanuit dat je, ongeacht biologische en genetische ‘kenmerken’, bent wie je voelt dat je bent. Dat vind ik een groot menselijk recht, waar niemand aan mag komen. Dat betekent voor mij ook dat iemand die (nog) de mannelijke uiterlijkheden heeft, maar zich vrouw voelt, een vrouw is. Bovendien realiseer ik me dat er mensen zijn die zichzelf niet man of vrouw voelen, maar iets daartussenin. Je bent dus niet altijd het een of het ander. En wat maakt dat uit? Toch kijkt onze samenleving nog steeds op een sterk rigide manier naar vrouwelijkheid, mannelijkheid en gender.

Tijdens de wereldkampioenschappen atletiek in Berlijn deze zomer was het weer bingo. De Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya won met een overweldigende voorsprong de gouden medaille op de achthonderd meter. In de persberichten ging het daarna nauwelijks over deze geweldige prestatie, maar over de vraag of zij een vrouw of een man is. Op basis van haar afgetrainde lichaam, het ontbreken van vrouwelijke rondingen, haar lage stem en het feit dat zij haar tegenstanders slechts figuranten liet zijn, kon het niet anders dan dat zij een man was. Je kunt je bijna niet voorstellen wat een druk er op de schouders van deze achttienjarige vrouw moet hebben gelegen toen een groot deel van de wereldpers twijfelde over haar geslacht. Samen met het Transgender Netwerk Nederland (TNN) heeft het COC in een persbericht dan ook zijn ontsteltenis over de behandeling van Semenya uitgesproken.
Maar ook dichterbij huis hoor ik verhalen over maatschappelijke druk. Laatst sprak ik met een transseksuele vrouw die aangaf dat ze zich nooit ‘zo ver’ zou hebben laten opereren als de maatschappelijke druk niet zo groot was geweest, om te moeten voldoen aan het ideaalplaatje van mannelijkheid of – in dit geval – vrouwelijkheid. Ik vond dat best shocking.

Maar de druk komt niet altijd alleen uit de heterowereld. Ook binnen onze eigen geledingen bestaat er soms een rigide kijk op gender. Toen ik een jaar of achttien was, wilde ik actief worden binnen de lesbische gemeenschap. Ja, lieve dames ik was er vroeg bij om mij maatschappelijk in te zetten (grapje: ik wilde natuurlijk leuke dames ontmoeten). Ik had een advertentie in de krant gelezen dat ze vrijwilligers zochten in een soort buurthuis. Na het sollicitatiegesprek werd ik tot mijn verbazing weer naar huis gestuurd, omdat ik er te vrouwelijk uit zou zien. Ik was verbouwereerd. Bezig met mijn coming-out en dan ook niet geaccepteerd worden door mijn ‘gelijken’? Dit is slechts een persoonlijk verhaal van mij, maar ik denk dat we allemaal wel dit soort ervaringen hebben of iemand kennen die dit heeft ondervonden. Positief of negatief.
Onze wereld is met andere woorden ook niet vies van hokjesdenken. Laten we daarmee ophouden. Daar wordt de wereld zoveel mooier van!

Vera Bergkamp
Vice Voorzitter COC Nederland
Als jullie willen reageren op mijn column of ideeën hebben, mail me dan: vera@coc.nl

Gepubliceerd door: Vera Bergkamp
Categorie: ziz-columnarchief